Ông Trump đe dọa 'tiêu diệt' Iran tại Liên hợp quốc, đàm phán ngầm vẫn tiếp diễn

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22 tháng 9 đã sử dụng diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York để đưa ra tuyên bố gây chấn động, rằng ông đang đứng trước “một quyết định lớn” giữa việc đạt thỏa thuận hòa bình hoặc “xóa sổ” Cộng hòa Hồi giáo Iran. Cuộc chiến kéo dài gần bảy tháng này bắt đầu bằng các cuộc không kích chung của Mỹ và Israel, đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, đẩy giá dầu tăng cao và lôi kéo các quốc gia láng giềng.

Mục lục

01

Ông Trump cảnh báo xóa sổ Iran, Tehran bác bỏ

02

Thị trường dầu và kinh tế chịu áp lực

Ông Trump cảnh báo xóa sổ Iran, Tehran bác bỏ

Trong bài phát biểu, ông Trump khẳng định sẽ không bao giờ để Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông đặt câu hỏi liệu có đạt được thỏa thuận cho Iran tái thiết hay ông sẽ xóa sổ Cộng hòa Hồi giáo một cách nhanh chóng, không cho họ cơ hội giết chóc và hủy diệt một lần nữa.

Phản ứng từ phía Iran không hề nhượng bộ. Các lực lượng vũ trang Iran bác bỏ những phát ngôn của Tổng thống Mỹ là “tuyên truyền” và khẳng định sẵn sàng giáng những đòn “nặng nề, nghiền nát và khó lường” lên các thế lực xâm lược. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf tuyên bố nước này sẽ không bao giờ đầu hàng.

Đằng sau những lời lẽ cứng rắn, một kênh ngoại giao thầm lặng đang được vận hành. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff xác nhận Washington và Tehran đã tiến hành các cuộc đàm phán dài vào thứ Ba thông qua các trung gian “đi lại giữa hai bên suốt cả ngày”. Một quan chức cấp cao Iran tiết lộ với Reuters rằng Tehran đã chuyển đề xuất mới nhất đến Washington thông qua các trung gian vào tuần trước và có thể mở lại eo biển Hormuz trong vòng bảy ngày nếu Mỹ giảm áp lực quân sự, dỡ bỏ phong tỏa hải quân và thanh toán tài sản bị đóng băng của Iran.

Thị trường dầu và kinh tế chịu áp lực

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn quan trọng nhất của thị trường năng lượng toàn cầu, với khoảng một phần năm lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua trước khi chiến tranh nổ ra. Thông tin về đề xuất mở lại eo biển đã ngay lập tức tác động đến thị trường, giá dầu Brent giảm hơn 3,5% từ mức cao nhất trong ngày là 102,30 USD xuống dưới 99 USD một thùng. Tuy nhiên, JPMorgan ước tính tổng lưu lượng dầu khu vực đạt khoảng 17 triệu thùng mỗi ngày trong 10 ngày qua, thấp hơn khoảng 6 triệu thùng mỗi ngày so với mức trung bình năm 2025.

Cuộc chiến đã tạo ra những hệ lụy kinh tế sâu rộng tại Mỹ. Theo nghiên cứu từ Trường Watson thuộc Đại học Brown, người tiêu dùng Mỹ đã phải trả thêm 100,9 tỷ USD cho xăng và dầu diesel kể từ khi chiến tranh bắt đầu, tương đương khoảng 767 USD mỗi hộ gia đình. Giá xăng leo lên mức cao nhất trong ba tháng, trên 4,15 USD một gallon, trong khi dầu diesel đạt mức cao kỷ lục 5,90 USD một gallon, tăng 60% trong năm nay.

Về phía Iran, lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đã cắt đứt hơn 80% khối lượng thương mại vốn trước đây vận chuyển qua các cảng phía nam. Lạm phát nội địa ở mức 90%, IMF dự báo GDP Iran giảm 5,4% trong năm nay, và đồng rial đã mất gần một nửa giá trị so với đồng USD kể từ tháng Giêng.

Trong khi đó, các quốc gia vùng Vịnh đang nỗ lực định hình một trật tự an ninh mới. Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani kêu gọi xây dựng một khuôn khổ an ninh khu vực nhằm thúc đẩy quan hệ giữa các nước Vùng Vịnh và Iran, nhận định cuộc xung đột cần được coi là một “lời cảnh tỉnh”. Đề xuất của Qatar về một khuôn khổ an ninh chung đang được đặt lên bàn tại cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo vùng Vịnh và Tổng thống Trump, và một nguồn tin cho biết Iran đang xem xét đề xuất này.

Tình hình càng phức tạp khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đã tiến dọc bờ biển Biển Đỏ của Yemen, đe dọa xuất khẩu dầu của Saudi qua Biển Đỏ. Đường ống Đông-Tây của Saudi Arabia, tuyến xuất khẩu chính vòng tránh Hormuz, đã bị đóng cửa sau các cuộc tấn công mà Riyadh đổ lỗi cho các nhóm do Iran hậu thuẫn ở Iraq. Tuy nhiên, Saudi Arabia đã khởi động lại đường ống và có thể nối lại xuất khẩu từ Yanbu trong vài giờ.

Chỉ còn sáu tuần trước bầu cử giữa kỳ, khảo sát CNN cho thấy chỉ 29% người Mỹ hài lòng với cách ông Trump xử lý các vấn đề đối ngoại, mức thấp nhất trong cả hai nhiệm kỳ tổng thống. Gần hai phần ba người được hỏi cho rằng Mỹ không thắng trong cuộc chiến tại Iran. Giá dầu Brent dao động quanh 100 USD một thùng.

Nguồn tham khảo: Reuters